Historia

Kościół Matki Boskiej Królowej Korony Polski

Po zamachu majowym nowym gospodarzem Spały został Ignacy Mościcki, który tak ukochał to miejsce, że nazwano je „drugim Belwederem”. Prezydent spędzał tu tyle samo czasu, co w Warszawie. Ignacy Mościcki przyczynił się do rozwoju Spały i jej świetności. Spalski kościółek zawdzięcza mu najcenniejsze elementy swojego wyposażenia. W 1927 roku kaplica wzbogaciła się o osiem witraży, zaprojektowanych przez Jana Winiarza i wykonanych przez krakowską firmę Żeleńskiego. Witraże przedstawiają: Zwiastowanie Najświętszej Marii Panny, Boże Narodzenie, Świętą Rodzinę, Ucieczkę do Egiptu, Cud w Kanie Galilejskiej, Ukrzyżowanie, Zesłanie Ducha Świętego oraz Matkę Boską Królową Korony Polski. W 1933 roku polscy leśnicy ufundowali rzeźbiony ołtarz św. Huberta oraz nadbudowę ołtarza z postacią Matki Boskiej Królowej Korony Polskiej. Ołtarz został poświęcony 3 listopada 1933 roku, w dniu św. Huberta, patrona myśliwych.

         Kościółek szczęśliwie przetrwał lata II wojny światowej, jednak od 1948 roku był nieczynny. Przejął go Fundusz Wczasów Pracowniczych. Po kilku latach został udostępniony wiernym jako kościół filialny parafii Inowłódz. W 1978 roku wnętrze kościoła ozdobiła droga krzyżowa, wykonana w drewnie przez Czesława Winczatyka z Warszawy. Wreszcie, 1 maja 1985 roku, arcybiskup metropolita gnieźnieńsko-warszawski, Józef kard. Glemp, erygował przy kościele w Spale parafię pw. Matki Bożej Królowej Korony Polskiej. Do dziś kościół w Spale pozostał w stanie niezmienionym i uznany został za zabytek architektury sakralnej.

          

         Do XX wieku w Spale nie istniał żaden kościół. Po zakończeniu I wojny światowej, gospodarzem Spały został Stanisław Wojciechowski, prezydent RP w latach 1922-1926. To on zaproponował wzniesienie kościoła w miejscu zburzonych carskich koszar. Projekt oraz budowę kościoła zlecono architektowi Kazimierzowi Skórewiczowi (1866-1950), który wówczas pełnił funkcję kierownika Zarządu Gmachów Reprezentacyjnych w Ministerstwie Robót Publicznych. W dniu 9 czerwca 1923 roku, podczas wmurowania kamienia węgielnego, powstał „Akt założenia kamienia erekcyjnego kaplicy w Spale”, w którym zapisano: „W roku Pańskim 1923, w trzecim roku pontyfikatu papieża Piusa XI, kaplica pod wezwaniem Matki Boskiej Królowej Korony Polski została założona przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Stanisława Wojciechowskiego w Spale, w Archidiecezji warszawskiej, zarządzanej przez kardynała Alexandra Krakowskiego. Projekt wykonał architekt Kazimierz Skórewicz. Poświęcenia fundamentów w dniu 9 czerwca dokonał kapelan prezydenta Rzeczypospolitej, prałat Marian Tokarzewski.” Konsekracja kaplicy miała miejsce w sierpniu 1923 roku, a dokonał jej prymas Edmund Dalbor. Zgodnie z zamierzeniem zleceniodawcy, kaplica wzniesiona w centrum carskiej osady myśliwskiej miała być nie tylko prywatnym miejscem modlitwy głowy państwa polskiego, ale także symbolem polskiej obecności w tym historycznym miejscu. Była to pierwsza świątynia wzniesiona na terenie Spały.

Kościół Polowy Armii Krajowej

            Obok kościoła parafialnego, w lutym 1992 roku, wzniesiono ołtarz polowy, upamiętniający 50. rocznicę powstania Armii Krajowej. 7 czerwca 1992 roku biskup pomocniczy łowicki, Józef Zawitkowski, poświęcił i oddał ołtarz do użytku. Ołtarz, nazywany kościołem polowym, ustawiony jest na niewielkim podwyższeniu, w szałasowej obudowie, na tylnej ścianie której zawieszono ryngraf Matki Bożej, rzeźbiony w drewnie. Na kolumnach ołtarza zawieszone są rzeźby dwóch krzyży: Armii Krajowej i Harcerskiego. Z prawej strony ołtarza znajduje się siedmiometrowy krzyż drewniany z rzeźbą Chrystusa ukrzyżowanego. Po bokach placu ustawiono rzędy słupów, pojedynczo zadaszonych, na których zawieszone są stacje Męki Pańskiej. Tradycyjnym obrazom męki Chrystusa nadaje szczególny charakter inny niż zwykle nazewnictwo, a także przypisana do każdej stacji data, mająca ścisły związek z losami Polski i dziejami Armii Krajowej. Z tych względów stacjom nadano nazwę „Droga Krzyżowa Armii Krajowej”.

                                                                                                                      Opracował: ks. kan. dr Paweł Staniszewski